Blockchain nedir?
ÖZET
Blockchain, kayıtların tek bir yerde değil birçok bilgisayarda aynı anda tutulduğu ve sonradan değiştirilmesi çok zor olan bir defterdir.
Ortak bir defter
Bir defter düşünün. Normalde bu defteri bir banka, bir kurum ya da bir şirket tutar ve kayıtlara güvenmek aslında o kuruma güvenmek demektir. Blockchain’de aynı defterin kopyası ağdaki birçok bilgisayarda bulunur. Kimse kaydı tek başına değiştiremez, çünkü diğer kopyalar farkı hemen gösterir.
Neden “zincir”?
Kayıtlar bloklar hâlinde toplanır. Her blok, bir önceki bloğun matematiksel özetini (hash) içerir. Eski bir bloğu değiştirirseniz özeti de değişir ve ondan sonra gelen her blok geçersiz olur. Zincir adı bu bağdan gelir; geçmişi sessizce yeniden yazmak neredeyse imkânsızdır.
Ağ nasıl anlaşır?
Yeni bir bloğun eklenip eklenmeyeceğine ağ, önceden belirlenmiş kurallarla karar verir. Buna uzlaşma mekanizması denir. Bitcoin’de bu, hesaplama gücüyle yapılan madencilikle (iş kanıtı); Ethereum’da ise ağa kilitlenen değerle (hisse kanıtı) sağlanır.
Akıllı sözleşmeler
Bazı ağlarda defter yalnızca kayıt tutmaz, program da çalıştırır. Koşullar sağlandığında kendiliğinden işleyen bu programlara akıllı sözleşme denir. Örneğin “ürün teslim edildi” bilgisi zincire yazıldığında ödemenin otomatik olarak serbest kalması gibi.
Her yerde gerekli mi?
Hayır. Blockchain, güvenin tek bir kurumda toplanmasını istemediğiniz ve kayıtların sonradan değişmemesinin önemli olduğu yerlerde anlamlıdır. Hız ve gizlilik ön plandaysa, sıradan bir veritabanı çoğu zaman daha iyi bir çözümdür.